Telkens nam de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) met haar landinrichtingsplannen voor de Vlaamse Rand het initiatief. In Sint-Genesius-Rode is de herinrichting van de Geevaertvijver afgerond. In Overijse kreeg de Potvijver (zie foto) een geheel nieuwe inkleding en in Hoeilaart wordt gewerkt aan de eerste fase van de herinrichting van het gebied Parmoes.
In de drie gevallen gaat het om privé-eigendommen die vroeger niet toegankelijk waren en dikwijls ook onvoldoende werden beheerd. De VLM kocht de drie gebieden aan en stelde dan plannen op om ze herin te richten en publiek toegankelijk te maken. Telkens maken ze ook deel uit van een breder netwerk van groen-blauwe verbindingen in een vallei.
Sint-Genesius-Rode
De Geevaertvijver in Sint-Genesius-Rode was in de landinrichtingsplannen een belangrijke schakel in de Molenbeekvallei. De vijver ligt langs de Zoniënwoudlaan, de Bronweg en de Geevaertweg en was in handen van een projectontwikkelaar. Na jarenlang onderhandelen kon de VLM de vijver aankopen. Alle vissen werden eruit gehaald en de vijver werd drooggelegd. De enorme sliblaag werd weggehaald en waar de Molenbeek vroeger pal door de Geevaertvijver liep, kregen vijver en beek netjes een eigen bedding.
Van een waterpartij met weinig natuurwaarde evolueerde de Geevaertvijver naar een waardevolle natuurplek die met zacht hellende oevers en aangepaste planten meer kansen biedt voor planten en dieren. De Molenbeek kreeg in haar eigen bedding ook vistrappen om vissen makkelijker stroomopwaarts te laten zwemmen met het oog op de voortplanting.
Tegelijk kan de vijver bij hevige neerslag veel meer water opvangen dan vroeger, is het een aantrekkelijke ontmoetingsplek voor de buurt geworden en kun je er als recreant nu ook mooi wandelen langs een pad, dat deel uitmaakt van het 16 km lange Molenbeekpad dat de Molenbeek volgt van bron tot monding. Het waterpeil in de vijver wordt nu zo geregeld dat overtollig water makkelijk tijdelijk kan worden gestockeerd om het nadien gecontroleerd te laten doorstromen. Dat moet heel wat wateroverlast in de buurt verminderen.
Potvijver in Overijse
De Potvijver langs de Molendreef in Overijse heeft de gemoederen in Overijse lange tijd beroerd. Het verhaal is gelijkaardig aan dat van Sint-Genesius-Rode. De VLM kocht de vijver over van een privé-eigenaar in onderling akkoord. In 2022 werden ook hier de vissen van de vijver gehaald en werd de vijver leeggelaten, zodat het slib kon drogen. Maar daarna stokte het proces gedurende drie jaar. Oorzaak: vergunningen, nadelige weersomstandigheden, uitstel door het broedseizoen of technische aspecten. Drie jaar lang lag de Potvijver er vrij troosteloos bij.
Leidend ambtenaar bij de VLM, Raf Nilis: ‘Uiteindelijk konden we toch met de werken starten. Het slib werd weggehaald, waardoor de waterkwaliteit sterk is toegenomen. Ook de biodiversiteit is er sterk op vooruitgegaan.’ Vandaag ligt er een sierlijk houten wandelpad over het water en er staat een vogelkijkwand midden in de vijver. Ook hier zijn schuine oevers aangelegd en de biodiversiteit krijgt alle kansen. De oevers krijgen ook nog aangepaste beplanting.
Parmoes in Hoeilaart
Waar de twee vorige projecten vrijwel volledig zijn afgewerkt, ligt dat anders voor Parmoes, een openruimtegebied tussen de Frans Verbeekstraat en de Molenstraat in Hoeilaart. Ook dat gebied was eertijds privébezit. Het bestond vooral uit visvijvers en beboste delen, maar het was een desolaat gebied. Achtergelaten machines stonden er te roesten en onvergunde bouwsels droegen niet bij aan de esthetiek. Ook hier kocht de VLM het volledige gebied aan na een constructief overleg met de eigenaars.
VLM-planontwerper Dieter Devolder: ‘We hebben de oude infrastructuur en de exotische planten uit het gebied verwijderd. Er komt nieuwe streekeigen beplanting. In totaal hebben we negenduizend ton slib uit de vijvers gehaald. Ook de harde, rechte oevers hebben we verwijderd en vervangen door zachte, natuurlijke oevers. De vijvers waren in slechte staat en biologisch zo goed als dood. We halen ook enkele bomen rond de vijvers weg om te voorkomen dat de vijvers te snel weer dichtslibben.’
De herinrichting creëert een groenzone die toegankelijk is voor het publiek en heel wat verkoeling brengt voor wandelaars, recreanten en omwonenden. Dieter Devolder: ‘De meest noordelijke vijvers krijgen geen make-over, maar mogen langzaam en op een natuurlijke manier verdwijnen. Op termijn ontstaan daar dan moerasbossen die ecologisch heel waardevol zijn. Er komen drie bruggen over de IJse en we leggen onverharde bospaden aan. Aan de Molenstraat komt er een ontmoetingspunt en in het gebied komt een vogeluitkijkpunt.’
In volgende fases wordt het natuurgebied Ten Trappen langs de E411 met tien hectare uitgebreid en volgt er nog een uitbreiding van het natuurgebied IJsebroeken, waar de IJse opnieuw zal kunnen meanderen en de Nellebeek opnieuw in een open bedding zal stromen. ‘Op die manier verbinden we de grotere natuurgebieden in de streek met verschillende groen-blauwe stapstenen.’
