Naar verwachting zullen in ons land 1 op 3 werklozen die hun uitkering verliezen bij het OCMW aankloppen voor een leefloon. Tot dusver deden in de Rand dat slechts een beperkt aantal mensen. In Sint-Pieters-Leeuw bijvoorbeeld gaat het om 8 personen, in Dilbeek, Asse, Wezembeek-Oppem om 5, in Beersel en Vilvoorde 3, in Meise en Kraainem 2, in Drogenbos 1. Omdat op 1 januari 2026 enkel wie langer dan 20 jaar werkloos was (en schoolverlaters na een jaar inschakelingsuitkering) hun uitkering verloren, wordt de grote toeloop pas over enkele maanden verwacht, wanneer meer werklozen getroffen zullen worden.
In Vilvoorde, waar tegen juli 2027 502 inwoners hun uitkering zullen verliezen, waarvan 36 sinds 1 januari, heeft het stadsbestuur de aanwerving voorzien van tien voltijdse OCMW-medewerkers om leefloners aan het werk te helpen. Sinds 1 januari zijn er al drie maatschappelijke en 1,5 VTE administratief medewerker aan de slag. Vilvoorde scherpte overigens al vroeger de regels aan om sociale steun te krijgen en zette maximaal in op tewerkstelling. Het aantal leefloners daalde hierdoor in 2025 voor het eerst in jaren. Dit sterkt het OCMW in haar overtuiging dat het wie door deze maatregel zijn uitkering verliest ook aan het werk zal kunnen helpen. Via artikel 60 van het OCMW creëert Vilvoorde werk voor 32 voltijdse banen. Het betreft tijdelijke jobs waarbij men werkervaring opdoet en na afloop recht krijgt op een werkloosheidsuitkering.
Om de instroom van extra cliënten op te vangen, werft het OCMW van Machelen een extra maatschappelijk werker aan die op 15 januari aan de slag gaat. Om de werklozen die zich aanmelden te begeleiden naar werk wordt in februari een vacature uitgeschreven voor een tweede jobcoach. Ook Sint-Pieters-Leeuw zal een extra jobcoach aanwerven. Dilbeek trok voor haar OCMW twee bijkomende maatschappelijke werkers aan. Dit gebeurde echter niet enkel in functie van de federale maatregel. Meise overweegt de aanwerving van een extra maatschappelijk werker. ‘De extra middelen die de overheid voorziet, zijn daarvoor echter niet voldoende. Bovendien is het moeilijk om maatschappelijk werkers aan te trekken.’
Ook Wezembeek-Oppem zegt de personeelsformatie van haar sociale dienst te zullen uitbreiden zonder hierover details te geven. Het OCMW van Kraainem stelde in december twee personen aan voor de ontvangst van werklozen en het extra administratieve werk. Het contract met een maatschappelijk werkster op consultancy basis werd met zes maanden verlengd. Beersel wierf een bijkomende voltijdse maatschappelijk werker aan. Deze versterkt in het OCMW zowel de eerstelijnsdienst als het team activering. Dit OCMW voerde voor haar activeringsbeleid duidelijke trajecten in en versnelde de intakeprocedure. Om meer mensen op maat te helpen wierf Asse zopas twee extra maatschappelijk assistenten aan en voerde ook enkele organisatorische aanpassingen door.
Gemeenten nemen ook nog andere maatregelen om hun OCMW’s in staat te stellen de nieuwe situatie aan te pakken. Zo werkt Meise meer dan voorheen samen met instanties zoals bijvoorbeeld LIFT om mensen te activeren. Dit is een project van VDAB en Haviland waarbij coaches werklozen ondersteunen. Daarnaast is er het activeringsproject wijk-werken dat de kans biedt om tijdelijke werkervaring op te doen. Ook Wezembeek-Oppem intensifieerde de samenwerking met externe partners zoals de VDAB. In de context van de federale beslissing om de werkloosheid in tijd te beperken, voerde Drogenbos een huisvestingspremie in, breidde de voedselbedeling uit en onderzoekt momenteel de automatische toekenning van financiële steunmaatregelen.
