De werken zijn ondertussen begonnen. De Molenbeek, die tot nu toe deels ondergronds door het provinciedomein stroomt, moet opnieuw overal zichtbaar worden. Het is het sluitstuk van de werken aan de Molenbeek die in Sint-Genesius-Rode en Beersel eerder al plaatsvonden in het kader van de landinrichtingsplannen van de Vlaamse Landmaatschappij. Werken aan de Kwadebeekvallei, de Gevaertvijver, de Alsembergse beemd en op andere plaatsen gaven de Molenbeek stroomopwaarts al veel meer ruimte. In dat plan stond ook een voorstel om de Molenbeek in het provinciaal domein van Huizingen weer aan de oppervlakte te brengen, en dat gebeurt nu.
Beek uit keurslijf
‘Over een traject van ongeveer 300 meter brengen we de waterloop opnieuw bovengronds in een natuurlijke, meanderende bedding’, zegt bevoegd deputé Bart Nevens (N-VA). ‘We creëren er winter- en zomerbeddingen. De oevers worden zachthellende, natuurlijke oevers en we halen de beek uit haar keurslijf. Er komen aanplantingen om de biodiversiteit te verbeteren.
De beek wordt een buffer en we zorgen ervoor dat er ook altijd water in de beek zal staan. Bij hevige regenval wordt het overtollige water tijdelijk gestockeerd en vertraagd afgevoerd. Zo verhogen we de buffercapaciteit en beperken we het risico op wateroverlast. De open beek zal meer water kunnen bergen en de verhoogde kwaliteit van het water biedt meer mogelijkheden voor nieuwe leefgebieden voor fauna en flora en dus voor meer biodiversiteit. Daarnaast krijgen we uiteraard een aantrekkelijker en groener landschap waar water opnieuw zichtbaar wordt. Later komt er een waterspeellandschap, waar kinderen zich zullen kunnen uitleven.’
Kwantiteit en kwaliteit
Een knelpunt voor de waterkwaliteit in het provinciaal domein is de Vanderveldelaan in Beersel. Daar zit de Molenbeek nog altijd volledig in een buis onder de straat en is ze niet zichtbaar in het straatbeeld. Dat zorgt nog altijd voor mogelijke wateroverlast elders en bovendien komen daar ook nog rioleringen uit in de beek.
‘De gemeente Beersel gaat het engagement aan om daar de Molenbeek bovengronds te brengen, zoals dat in het landinrichtingsplan voorzien was. Er komt een gescheiden riolering, zodat er geen afvalwater meer in de beek terechtkomt. De bebouwing en de bewoning in de straat maken dat het geen eenvoudig project is, maar de werken komen iedereen ten goede. Ze bevorderen zeker ook de waterkwaliteit van de Molenbeek.
Het herinrichtingsplan kreeg een strakke planning mee. Farys en de Vlaamse Milieumaatschappij werken in samenspraak met de buurtbewoners aan een definitief ontwerp en de werken om het afval- en regenwater te scheiden en de Molenbeek terug open te leggen moeten tegen eind 2028 afgerond zijn. Dat is heel belangrijk voor het provinciedomein, want we leggen de Molenbeek in het provinciedomein natuurlijk alleen maar open, als we er zeker van kunnen zijn dat het water in de beek binnenkort zuiver genoeg is.
Zuiver water is een absolute noodzaak, zeker als we in Huizingen een waterspeellandschap voor de kinderen willen creëren. Als er nergens nog overstorten zijn op de waterloop, dan moet het lukken om op termijn de waterkwaliteit in de Molenbeek optimaal te krijgen voor zo’n waterspeellandschap. In de buurt hebben we ook nog een bron ontdekt die natuurlijk zuiver water levert. We bekijken of we die ook kunnen inschakelen. We willen er in elk geval iets avontuurlijks van maken dat kinderen aantrekt. Water is niet alleen plezierig om in te spelen, maar met de hittestress van vandaag zorgt het ook voor de nodige verkoeling.’
Masterplan
Het openleggen van de Molenbeek zal een heel ander beeld geven aan het provinciedomein. De werken aan de Molenbeek passen in een bredere visie voor het provinciedomein, waarbij erfgoed, natuur en recreatie sterker met elkaar verweven worden.
‘Daarom gaven we de opdracht om een algemene toekomstvisie uit te werken voor Huizingen. Waar willen we naartoe met het domein, het kasteel, de rotstuin, de nieuwe Molenbeek en het waterverhaal? Welk doelpubliek willen we aantrekken? Vanuit het Team Vlaams Bouwmeester is een ontwerpteam aangesteld om een masterplan op te stellen voor heel het provinciedomein. Het park moet meer doorwaadbaar worden voor wandelaars, fietsers en andere recreanten. Het kasteel moet een nieuwe bestemming krijgen en opgewaardeerd worden.'
'De rotstuin van Expo 58 is helemaal heringericht met een informatiepunt. We hebben daar een erfgoedwandeling en een rotstuinwandeling gecreëerd. Er loopt ook een project om de vroedmeesterpad opnieuw te introduceren. Over de bestaande sportterreinen moeten we durven nadenken en eventueel op een ander concept mikken. Kortom: de beleving van het domein zal veranderen. Het masterplan zal ook uitwijzen of de toegang tot het domein betalend blijft of niet. Er zijn bijvoorbeeld ook mooie kansen om het tracé van de opengelegde Molenbeek te gebruiken om fietsers en wandelaars weg te halen van de drukke steenweg. We mikken op een duurzame toekomst voor heel het provinciaal domein van Huizingen. Het open leggen van de Molenbeek heeft heel dat denk- en overlegproces in beweging gebracht.’
Een open Molenbeek, en fietsen en wandelen door het provinciaal domein mogelijk maken, waren twee elementen uit het landinrichtingsplan. Indertijd was daar weinig animo voor. Is die ingesteldheid veranderd?
‘Nog niet bij iedereen, maar met het openleggen van de Molenbeek en de opmaak van een masterplan begint het wel te dagen dat je de vallei en de waterhuishouding in een ruimere context moet bekijken. We denken na over een openbaar park, maar we willen ook de link leggen met het hogergelegen Hanenbos, waarmee we strategisch heel interessante verbindingen kunnen maken. De fiets- en wandelwegen in het bovengedeelte zijn nu vanuit het domein niet bereikbaar omdat het omheind is. Daar liggen kansen voor betere verbindingen voor wandelaars, mountainbikers en fietsers en om de link aan te halen met Beersel.’
Waterbeheersing
‘Toeristisch-recreatief zouden we moeten kunnen evolueren naar een groter toeristisch aanbod en samenwerking zoeken met bijvoorbeeld Gaasbeek, Coloma, het Chinees paviljoen en zelfs de Nationale Plantentuin in Meise. In het kader van een Europees project kreeg het kasteeldomein 165.656 euro als modelsite die de erfgoedbeleving versterkt. Dat ligt in lijn met de ambitie om kastelen en landgoederen duurzaam toeristisch te ontwikkelen. We moeten durven een visie ontwikkelen die verder gaat dan alleen wat wij aanbieden, maar die ook verbanden legt met de ruimere streek, streekproducten, enzovoort.’
Als de Molenbeek ook in het provinciaal domein Huizingen en in de Vanderveldelaan in Beersel opengelegd zal zijn, voorkomt dat - samen met de werken in het landinrichtingsproject - wellicht veel waterproblemen in Beersel en Sint-Genesius-Rode?
‘Dat zal niet alleen effect hebben in die gemeenten, maar ook in het provinciaal domein zelf, want bij hevige regenval hadden wij daar ook wateroverlast. Nu de beek overal meer ruimte krijgt, zal dat het risico op overstromingen in de hele regio drastisch verlagen. Gezien de klimaatevolutie kunnen we eventuele wateroverlast nooit helemaal uitsluiten, maar de werken aan de Molenbeek zijn een voorbeeld van hoe je met klimaatverandering op een verantwoorde manier kunt omspringen. Of al de werken zullen volstaan, zal afhangen van hoe snel de klimaatevolutie op ons afkomt en hoeveel intense onweders we krijgen, maar als we het bufferend vermogen van de heraangelegde Molenbeek vergelijken met dat van de vroegere ingebuisde beek, dan kunnen we alleen al in het provinciedomein vier tot vijf keer meer water bufferen dan vroeger. Dat zal dus zeker een verschil maken.’
De werken aan de Molenbeek moeten in de loop van 2027 zijn afgerond. Ze kosten zowat 2,4 miljoen euro en de Vlaamse Landmaatschappij en Vlaanderen doen een duit in het zakje. Tijdens de werkzaamheden blijft het domein toegankelijk.
