Waar vindt jouw passie voor fysica haar oorsprong?
Pasquale Nardone: ‘Die hoef je niet ver te zoeken. Mijn vader emigreerde destijds van Italië naar België. Samen met enkele familieleden werkte hij hier in de bouw. Ik groeide dus op tussen metselaars, timmermannen, dakwerkers en vloerleggers. De werktuigen waarmee zij aan de slag gingen, maar ook andere objecten, fascineerden me. Ik wilde begrijpen hoe die instrumenten precies werkten.’
‘Vanuit die nieuwsgierigheid had ik evengoed voor een ingenieursopleiding kunnen kiezen. Toch werd het fysische wetenschappen: een bredere richting die me ook toegang gaf tot astronomie. Want de werking van het heelal begrijpen, boeit me evenzeer als doorgronden hoe een waterpas functioneert.’
Het zijn dus vooral de wetten van de natuur die jou intrigeren.
‘Absoluut. Wie ze begrijpt, kan ze optimaliseren en in allerlei technologieën toepassen. Neem nu de self-checkout in een warenhuis waar je producten met een laser scant. Zo’n systeem werkt, omdat we begrijpen hoe materie licht kan uitzenden en hoe we dat licht kunnen sturen. Dankzij die kennis kan een ingenieur een laser ontwerpen die streepjescodes correct leest en interpreteert, zodat jij probleemloos je producten aan de kassa kunt scannen.’
In welk domein van de natuurkunde ben jij gespecialiseerd?
‘Mijn specialisatie is kwantummechanica. Het deel van de natuurkunde dat het gedrag van elementaire deeltjes, atomen en moleculen beschrijft aan de hand van de principes van de kwantumtheorie. Het is ook het vakgebied waarin onderzoek naar kernsplitsing en kernfusie plaatsvindt. Al meer dan vijftig jaar proberen wetenschappers te begrijpen hoe kernfusie op een veilige en gecontroleerde manier kan worden toegepast om zo fusiekrachtcentrales te laten functioneren.’
Wat is het verschil tussen kernsplitsing en kernfusie?
‘Bij kernsplitsing wordt een zware atoomkern zoals uranium-235 gesplitst in lichtere kernen. Zo komt er energie vrij. Dat proces wordt gebruikt in kerncentrales en kernwapens. Kernfusie is eigenlijk de omgekeerde beweging: twee lichte kernen, zoals isotopen van waterstof, smelten samen tot één zwaardere kern, zoals helium. De energie die daarbij vrijkomt is enorm.’
Wie met een open blik naar de wereld kijkt, kan niet anders dan het positieve in de mens blijven zien
‘Het is dankzij dat proces dat de zon en andere sterren spectaculaire volumes aan energie produceren. Sterren ontstaan uit een enorme wolk van gas en stof. Door de zwaartekracht trekt het gas samen, waardoor de kern extreem heet en dicht wordt. Zodra de temperatuur in het centrum boven ongeveer 10 miljoen graden Celsius komt, start kernfusie. Stel je voor dat we dit proces op aarde in reactoren zouden kunnen beheersen: dan zouden we praktisch onbeperkte en bijna gratis elektriciteit hebben.’
Denk je dat dat een haalbare kaart is?
‘Waarom niet? De mens heeft al meerdere gigantische sprongen in de wetenschap gemaakt. Denk maar aan de beeldvormingstechnieken zoals röntgenfoto’s en MRI’s in de gezondheidszorg. Ook die technologieën zijn mogelijk geworden doordat we de wetten van de natuur hebben omgezet in bruikbare instrumenten die artsen daadwerkelijk kunnen gebruiken.’
‘Bij kernfusie komt het erop aan het proces op een volledig betrouwbare manier te kunnen aan- en uitzetten. Dat vraagt nog veel onderzoek, zoveel is zeker. Maar stel je voor dat het lukt, dat zou toch geweldig zijn.’
Kan fysica ons helpen oplossingen te vinden voor de klimaatopwarming?
‘Uiteraard. We kunnen bijvoorbeeld beginnen met ons energieverbruik verder te optimaliseren en wetenschappelijk onderzoek dat op oplossingen gericht is beter te financieren. Er bestaan al technieken om CO₂ uit de lucht te verwijderen, maar die zijn vandaag nog te duur voor grootschalige toepassing. Of waarom zouden we niet onderzoeken hoe we het weer kunnen sturen? Bijvoorbeeld door regenwolken te leiden naar gebieden waar regen het hardst nodig is.’
‘Van nature ben ik optimist. Het ontbreekt ons niet aan intelligentie om oplossingen te bedenken. Wat we nodig hebben, zijn meer financiële middelen en mankracht om die oplossingen op grote schaal betaalbaar te maken. Daarom is het ook zo belangrijk om de publieke opinie aan onze kant te hebben.’
In Franstalig België ben jij ook bekend als pleitbezorger van populaire wetenschapscommunicatie.
‘Als wetenschapper zie ik het als mijn verantwoordelijkheid niet alleen onderzoek te doen, maar ook wetenschappelijke inzichten te delen. Daarom werk ik nog steeds mee aan televisie- en radioprogramma’s die wetenschap dichter bij de mensen brengen. En enkele jaren geleden bracht ik een boek uit waarin we laten zien welke wetenschappelijke principes schuilgaan achter alledaagse objecten.’
‘Populaire wetenschap is ook een manier om allerlei fabels en misverstanden te ontkrachten en de rede te laten zegevieren. Zodat het bijvoorbeeld duidelijk wordt dat de overgang van 4G naar 5G echt geen gevaar voor je hersenen vormt. Blijf vooral nadenken en zaken in vraag stellen.’
Hoe ben jij in Linkebeek terechtgekomen?
‘In onze beginjaren in België hebben mijn ouders en ik in Sint-Gillis gewoond. Daarna zijn we naar Ukkel verhuisd. In die periode deed ik regelmatig boodschappen in Linkebeek en ontdekte ik de charme van de gemeente. Enkele jaren later, toen ik afstudeerde en er een huis in de Hollebeekstraat te koop kwam, hoefde ik niet lang na te denken. Het is vooral de nabijheid van de stad en het rustige platteland die Linkebeek zo aantrekkelijk maakt.’
Hoe kijk jij naar de toekomst van Linkebeek?
‘Ik hoop vooral dat we onze faciliteiten en onze eigenheid kunnen behouden. Het zou geen vooruitgang zijn als we door een fusie zouden opgaan in een groter geheel. De charme van Linkebeek zit juist in onze kleinschaligheid. Dat maakt ons uniek en geeft onze gemeente een bijna paradijselijk karakter.’
En hoe kijk jij naar de toekomst van de wereld?
‘Er worden veel alarmerende geluiden verspreid. Maar als je daar wat afstand van neemt en sociale media even naast je neerlegt, zie je heel wat vooruitgang. Denk aan ziektes die we hebben kunnen overwinnen, de sterk gestegen gemiddelde levensverwachting, verbeterde lucht- en voedselkwaliteit en dalende armoedecijfers.’
‘Persoonlijk maak ik me niet al te veel zorgen over de impact van extreemrechtse politici. Ik vond bijvoorbeeld de manier waarop Barack Obama onlangs de brutaliteit van Donald Trump negeerde veelzeggend. Uiteindelijk zullen extreme krachten zichzelf vaak uitschakelen. Wie met een open blik naar de mens en de wereld kijkt, kan niet anders dan het positieve in de mens blijven zien.’
Wat is het allerbelangrijkste dat je onze lezers wil meegeven?
‘Blijf nieuwsgierig. Blijf met verwondering kijken naar de wereld om je heen. Naar de natuur, maar ook naar je medemens. Het is een wondere wereld. Onlangs plantte ik paprika’s. Hun groeiproces volgen is werkelijk spectaculair. Net zoals een zonsopgang en het opgroeien van kinderen een magnifiek schouwspel is. Neem vooral de tijd om de schoonheid van al dat moois te blijven zien.’
Met de reeks 'Uit de gemeenschapskranten' bundelt RandKrant de beste artikels uit de gemeenschapskranten en maakt ze toegankelijk voor inwoners uit de hele Vlaamse Rand. Inwoners van Linkebeek kunnen het artikel ook terugvinden in de sjoenke van maart 2026, de gemeenschapskrant van GC de Moelie in Linkebeek.
