Het was het afgelopen jaar niet een of andere blockbuster van Pixar of DreamWorks die met de aandacht van de filmjury’s, filmrecensenten en filmliefhebbers ging lopen; wel de low budget animatiefilm Flow van de Letse animatieregisseur Gints Zilbalodis, die deels tot stand kwam in samenwerking met het Brusselse productiehuis Take Five. Hij ging lopen met de aandacht, maar ook met de prijzen. Flow mocht op het Filmfestival van Cannes in première gaan in de prestigieuze Un Certain Regard-competitie, won op het Internationale Festival van de Animatiefilm in het Franse Annecy de publieksprijs, de juryprijs én de prijs voor beste muziek. Waarna voorwaar een Golden Globe volgde en als klap op de vuurpijl de Oscar in de categorie beste animatiefilm.
Tegendraads onspectaculair
Is Flow dan zo’n spectaculaire film? Helemaal niet. Misschien zelfs integendeel. Het is ongetwijfeld door zijn eenvoud en totaal andere aanpak dat Flow zovelen blijkt te charmeren. In de film moet een klein, zwart, naamloos katje, samen met nog een aantal andere dieren, heel hard zijn best doen om te overleven in een wereld waaruit alle menselijke aanwezigheid letterlijk lijkt te zijn weggespoeld. Flow verwijst in de eerste plaats immers naar grote waterstromen die de waterspiegel op aarde doet stijgen en dalen. Daarnaast is de kat ook lijdend en handelend voorwerp in een onvoorspelbare stroom gebeurtenissen en omstandigheden, die de film een beetje op een roadmovie doet lijken. Maar ook al staat daarbij heel wat op het spel – met spectaculaire reddingsoperaties, snelle achtervolgingen of een harde strijd tussen goed en kwaad heeft het allemaal niets te maken. De hulpeloze kat, een golden retriever, een capibara (knaagdier), een ringstaartmaki (aap) en een secretarisvogel zien zich geconfronteerd met een oncontroleerbare aarde in slechte doen en zijn – ondanks hun verschillen – op elkaar aangewezen om er het beste van te maken.
Een kat is een kat
Wat maakt de film dan wél bijzonder? Om te beginnen is hij woordeloos. De dieren spreken niet, en er zijn ook geen mensen meer om dat te doen. Ten tweede krijgen de dieren weinig tot geen menselijke trekjes mee. ‘Laat ons een kat een kat noemen’, dacht regisseur Zilbalodis, en dus volgen we de zwarte zwerfkat haast als was dit een documentaire. De animatie voegt aan dat laag-bij-de-grondse kattenperspectief ook heel wat andere perspectieven toe die de majestueuze natuur in de film eveneens een hoofdrol bezorgen. Je krijgt een bosbad van struiken en bomen, de rotsen en de luchten zijn schitterend getekend, en de meeste aandacht besteedde Zilbalodis natuurlijk aan het wassende water dat glinstert en golft, kabbelt en stroomt.
De dieren zijn dan weer minder uitgewerkt op grafisch vlak, maar verbluffen door de natuurgetrouwheid van hun bewegingen en gedragingen. Wie van katten houdt, zal alle typische houdingen en geluidjes herkennen. En die herkenbaarheid is de sleutel tot het feit dat vooral jonge kijkers helemaal worden meezogen in het verhaal over een natuur zonder mensen die een mysterie blijft om te koesteren, maar waarin ijdelheid, onoplettendheid, onverschilligheid, onenigheid en vooropstellen van eigenbelang misschien niet altijd de beste overlevingsstrategieën zijn. In die zin is Flow duidelijk een ecologisch sprookje, maar dan een dat zwijgend de moraal door de kijkers zelf laat formuleren, en gaat voor een open einde.
Stuur uw kat
Voor de Letse filmmaker en animator Zilbalodis is dit pas zijn tweede film na zijn debuut Away uit 2019. Zilbalodis is fan van de Japanse grootmeester Hayao Miyazaki, maar doet zijn eigen ding. Hij richtte zijn eigen studio Dream Well op, componeerde samen met Rihards Zaļupe zelf de muziek, maakte gebruik van gratis animatiesoftware, gebruikte de geluiden van echte dieren, en deed voor de andere geluidseffecten dus een beroep op het Brusselse Take Five. Overigens nemen veel kijkers van de film foto’s van hoe hun kat naar Flow kijkt. Kan je zelf niet naar deze film? Stuur dan uw kat.
Flow (+7j)
familiefilm
ZO ● 28 SEP ● 10.00
Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60
ZO ● 28 SEP ● 10.30
Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72
ZO ● 28 SEP ● 11.00
Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43
