BRIFF
4 tot 12 SEP
Brussel, verschillende locaties, meer info en tickets
Lost Persons Area
ZA ● 5 SEP ● 16.00
I’m the Same I’m an Other
ZO ● 6 SEP ● 16.00
The Silent Treatment
WO ● 9 SEP ● 18.00 (aansluitend Q&A)
Brussel, Cinéma Galeries
The Silent Treatment
Za ● 12 SEP ● 16.45
Brussel, UGC De Brouckère
Eerder dit jaar waren de drie langspeelfilms van Caroline Strubbe in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York te zien, en nu is dus ook haar thuisstad aan de beurt. Na Lost Persons Area (2009) en I’m the Same I’m an Other (2013) sloot de Brusselse cineaste haar trilogie vorig jaar af met The Silent Treatment. Door dezelfde personages over een langere periode te volgen, kregen hun karakters de tijd om te rijpen, al verloopt dat door het opgebouwde trauma niet zonder slag of stoot, en geeft de kijker het nodige perspectief om vat te krijgen op dit zes uur durende psychologische drama dat vooral onderhuids spreekt.
Veel blijft onuitgesproken
Tess (rol van Kimke Desart) is in de eerste film 7 jaar, in zichzelf gekeerd en al volop copingstrategieën aan het ontwikkelen om te overleven in haar disfunctionele gezin. Op haar 18e is ze nog steeds op de dool. Van een afgelegen Vlaamse polderlandschap gaat het naar Boedapest, de thuis van haar ingebeelde liefde, waar het verhaal een verrassende wending krijgt.
Omdat er zoveel onuitgesproken blijft, wordt er van de kijker verwacht dat hij zelf de puzzelstukken in elkaar schuift. Omdat gebeurtenissen vaag blijven, laat staan uitgelegd worden, is dat een opgave: des te minimaler de dialogen, des te desolater ook de landschappen, die zeker in Lost Persons Area de emotionele zwaarte stutten.
Nieuwe ontmoetingen als herkansingen om te groeien
De titel suggereert dat de personages een rugzakje hebben. De spiraal van onderdrukte emoties waarin Tess terecht komt, wordt haar aangereikt door haar ouders (rollen van Sam Louwyck en Lisbeth Gruwez) en familievriend Szabolcs (Zoltan Miklos Hajdu). Hoe haar volwassen rolmodellen, gedreven door aantrekking en jaloezie, verwikkeld raken in een web van spanningen, die leiden tot een gezinsdrama, zal haar verdere leven bepalen. Szabolcs wordt een soort van surrogaatvader voor Tess en vlucht, geprangd tussen schuldbesef en plichtsbewustzijn, met haar weg, al beseft hij zelf amper waarom. Smekend naar antwoorden gaat Tess later opnieuw op zoek naar hem.
Strubbe werkt een en ander uit door wat niet in woorden uit te drukken valt via omwegen los te maken. Hengelend naar liefde wil Tess met haar geknutselde toren van luciferdoosjes vol geheime boodschappen scoren bij haar vader, die na een werkongeval in de hoogspanningsmast met een ernstige fysieke beperking naar huis terugkeert.
Op andere momenten zie je haar met gevonden voorwerpen dwangmatig kunstwerkjes voor zich uit stallen op de vloer, om toch enige orde in haar jonge leven te krijgen, of ze recycleert wollen kledij die ze eerst tot op de draad heeft uitgerafeld. Allemaal manieren om met haar kinderbrein te vatten wat haar overkomt. Dat lijkt pas te lukken in deel drie, wanneer ze in contact komt met de vriendin van Szabolcs. In een persbericht zegt Strubbe dat haar trilogie gaat ‘over hoe het rollenpatroon tussen ouders en kinderen onze relaties met anderen zal bepalen.’ Maar ook ‘over hoe zo’n verstoorde ouderrelatie hersteld kan worden door nieuwe ontmoetingen te zien als herkansingen om te groeien.’
Blokkades
Toen we Misha Demoustier vier jaar geleden spraken over zijn doorbraak bij het dansgezelschap van Gruwez had hij toevallig net enkele binnenopnames achter de rug voor The Silent Treatment, waarin hij een bijrol speelt. Ondanks het feit dat het verhaal zich niet langer in België (Lost Persons Area) of onderweg naar/in Engeland afspeelde (I’m the Same I’m an Other), maar in Boedapest, vonden die gewoon in Brussel plaats. Hij vertelde ons dat de opnames gestoord werden door helikopters die boven de stad cirkelden naar aanleiding van het concert van The Rolling Stones. Dat Jagger en co intussen een nieuw album uithebben, zegt veel over de tijd die Strubbe zich gunde om haar film op punt te zetten. ‘Voor mij was het realiseren van deze trilogie een zoektocht die jaren duurde’, zegt ze. ‘De films vonden hun thema’s - eenzaamheid, de queeste naar geluk, loslaten wat niet gelukkig maakt - tijdens het schrijfproces zelf en niet andersom.’
Demoustier: ‘Caroline is enorm goed in het werken aan één scène tot die echt is wat ze volgens haar moet zijn. Dat zie je niet vaak in dit medium. Eigenlijk had ik eerst een slechte auditie gedaan, maar Lisbeth heeft Caroline overtuigd me nog een kans te geven. Die tweede keer was ze er zelf bij en het klikte meteen: normaal praat ik heel zacht, maar zij slaagde erin me te doen roepen. Het was bevrijdend om er uit te laten komen wat geblokkeerd zat.’ Trying to Forget to Remember, de naam die Strubbe haar drieluik gaf, geeft mooi aan hoe emotionele blokkades altijd een manier vinden om zich te manifesteren.
Extra interessant aan de trilogie is dat naargelang de volgorde waarin je de films bekijkt je blik op de personages keert, waarna je enkel kan vaststellen hoe troebel die blik vaak is als we hun verleden niet kennen. Zeker als je begint met The Silent Treatment is dat het geval. Dat Strubbe dat verleden bewust ambigu houdt, zet je soms op het verkeerde been, maar dat maakt deel uit van het proces. Toen hij haar trilogie in het MoMA programmeerde noemde curator Dave Kehr haar films niet voor niets ‘intimistisch, gedetailleerd en realistisch op het tastbare af, maar daarnaast ook raadselachtig, ontwijkend en met eerbied voor het inherente mysterie van mensen en plaatsen.’
