Op de snelweg tussen Brussel en Liège heet de provincie Vlaams-Brabant ons drie of vier keer ‘welkom’ met een bord in de berm. Mooi en informatief. Maar: wie van de provincie heet ons dan precies welkom? Is dat de gouverneur, een provincieraadslid of de archivaris? Bij zo’n bord wil ik graag een gezicht. Iemand die in een tekstballonnetje met stelligheid zegt: let op, hier overschrijd je een grens. Je ziet ze niet, maar voelt ze wel. De staat van het wegdek maakt ons duidelijk dat we in een ander gebied terecht zijn gekomen. Van een gesprek in de auto is geen sprake meer.
Zo stond die andere snelweg naar de zuidelijke stad Mons lange tijd bekend als het kraterveld. Je had geen levendige fantasie nodig om de vrachtwagens al spartelend in de berm te zien liggen, geveld door de volgende diepe put. Nederlandse vrienden vertrouwden mij toe dat ze bij elke zomeruittocht richting Frankrijk ter hoogte van Le Roeulx een schietgebedje prevelen en nog eens extra controleren of alle bouten van de caravan goed zijn vastgedraaid. Bergen-Mons kennen ze niet alleen van dat puntje op de wegenkaart, maar ook van dat putje in het wegdek. Geen wegen voor watjes, daar op die ‘dikke grens tussen Nederland en Frankrijk’ - zoals ik een Nederlander België met enig hoongelach hoorde omschrijven - waarvoor geen tol moet worden betaald. Het was zomer en het waren de hoogdagen van de voelbare grens.
Soms is een grens scherp als een mes, soms kronkelt ze haast onzichtbaar haar eigen weg door het landschap. Soms is het een diepe krater, soms glad als een biljartbal. De grens is gezichtloos, soms gewichtloos. Trekt aan, stoot af. Legt vast, laat los. Sluit op, bevrijdt.
In Langs de grens probeert fotograaf Filip Claessens de grens in beelden te vatten. Het zijn opvallend realistische foto’s van een abstract onderwerp. Hij heeft zijn eigen grens gefotografeerd, zoals andere mensen hun eigen grens vastleggen. Voor zichzelf, voor anderen. Tot hier en niet verder.
bij de foto
Internationaallaan/Boulevard International. Anderlecht - Sint-Pieters-Leeuw
Een barricade. Duidelijker kan een grens niet zijn. De Internationaallaan loopt nog gewoon door op de kaart, maar in het echt houdt ze halt voor een hek. Internationaal tot aan de grens. De foto is gemaakt aan het einde van Riverside Business Park, zo'n anoniem kantorencomplex van 12 in een dozijn geprangd tussen het Kanaal en de oprit van de Ring. Het parkje ertussen probeert nog iets van groen te verkopen, met een tristesse die zijn best doet maar het net niet haalt. Weer een stukje niemandsland, netjes ingericht met bankjes die niemand gebruikt.
