ZO ● 3 MEI ● 11.00
Hathor Consort
The Art of Fantasy
Vilvoorde, Stadhuis, info en tickets
We spreken Romina Lischka in een drukke periode tijdens een Europese tournee met Collegium Vocale van Philippe Herreweghe. ‘Het is heel intens’, zegt ze. Onlangs waren we op de eerste lentedag getuige van het Lente Equinox-programma van Hathor Consort, het ensemble waarmee ze sinds 2012 in wisselende bezettingen haar projecten vormgeeft. In dit geval stonden Ierse en Bretoense melodieën centraal. ‘Het is een meerwaarde om muziek te beleven in de tijd van het jaar die ze oproept.’
Seizoenen
De jaargetijden hebben de Oostenrijkse gambiste, die na haar studies in België kwam wonen, altijd bovenmatig geïnteresseerd. Ze herinnert zich nog hoe ze voor de herfst-knutselwerkjes in de kleuterklas bladeren ging rapen in een Weens park. ‘De natuur hielp mij toen al telkens iets anders te creëren op het ritme van de seizoenen. Ook feesten of andere gelegenheden om als familie samen te komen, veranderden mee met de tijd van het jaar. Dat heeft mij gevormd. In die zin was het niet raar dat ik later wilde uitzoeken hoe andere culturen diezelfde seizoenen beleven en wat daarvan is overgebleven in ons muzikaal erfgoed, want muzikanten hebben die vaak eeuwenoude tradities verwerkt in hun teksten en melodieën.’
Het is dus uitkijken naar Summer Solstice, haar nieuwe seizoensproject eind juni, dat weer andere muzikanten en tradities in de verf zal zetten. ‘Dit keer deel ik het podium met een flamencozangeres, een Noorse vedelspeler en een barokgitarist.’ In Vilvoorde zal ze met Hathor Consort geen seizoensgebonden materie vertolken, maar een concert in het teken van de reeks The Art of Fantasy. ‘Speciaal wordt het sowieso, want ik heb twaalf jaar in de regio gewoond. Tegenwoordig woon ik aan de kust, een oude droom.’
Betoverende boventonen
Op het programma in het stadhuis van Vilvoorde staan fantasieën voor viola de gamba van Henry Purcell en delen uit Die Kunst der Fuge van J.S. Bach. ‘De eerste zijn in 1680 geschreven op één zomer. Purcell was pas twintig, maar had het repertoire met gambafantasieën gestudeerd en samengevat. Zijn theatrale, expressieve stijl is al heel herkenbaar en heeft zich later natuurlijk via zijn opera’s verder ontwikkeld. Bach componeerde Die Kunst der Fuge dan weer in de laatste fase van zijn leven, en al betreft het geen specifieke gambafantasieën, je kan ze wel met vier viola da gamba spelen, wat een heel specifieke klank geeft.’
Die klank heeft Lischka van kleins af aan bijzonder gevonden. ‘Vooral de rijkdom aan boventonen betoverde me. Ik ben dan zelf viola da gamba beginnen spelen op mijn twaalfde. Het eerste jaar was het een beetje zoeken, maar ik volgde gedisciplineerd elke week les en het instrument heeft me nooit meer losgelaten. Het stamt af van viola da mano, een tokkelinstrument uit de Arabische wereld dat via Spanje en Italië Europa heeft bereikt.’
Kruispunt van culturen
In de 16e eeuw kreeg het zijn huidige vorm en werd het een populair instrument aan Engelse hoven, waar gambaconsorten - ensembles met verschillende gamba’s - gemeengoed werden. Zelf belandde Lischka na hogere muziekstudies in Bazel, Brussel en Rotterdam uiteindelijk in de Rand rond Brussel. ‘Oude muziek neemt hier een andere plek in dan in Wenen, waar de focus ligt op de latere klassieke muziek. Ik kreeg meteen kansen van Philippe Herreweghe, die me leerde om niet te veel aan de muziek te blijven plakken, maar mij ook te verdiepen in de teksten en die mee te nemen in de vertolking.’
Vernoemd naar de moedergodin van de Egyptische mythologie verbindt Hathor Consort Europese kamermuziek met oude en hedendaagse muziek uit andere continenten. Voor dat grens- en cultuuroverbruggende karakter werd ze in 2020 door de Vlaamse overheid bekroond met de Ultima voor muziek. Sinds 2023 ontvangt ze structurele subsidies. ‘Ik ben geen Egyptoloog, maar heb wel een zwak voor de beeldtaal van het oude Egypte met zijn hiërogliefen en graftombes. Ook al zijn ze 3.000 jaar oud, in mijn ogen zien ze er heel modern uit. De Egyptische cultuur was op zijn hoogtepunt ook een kruispunt van culturen, zoals Hathor Consort dat nu probeert te zijn.’
Consort spelen met drie andere gambisten blijft speciaal. Iedereen speelt hetzelfde instrument en elke stem is dus gelijkwaardig. In feite vorm je samen één klanklichaam en zet je je voortdurend in om het totaalgeluid beter te maken.
Romina Lischka
Muzikale democratie
‘Er zijn nog veel culturen die ik niet ontgonnen heb, zoals Afrikaanse polyritmiek en Perzische muziek’, zegt ze over haar toekomstdromen. ‘Met (de Brussels-Tunesische zangeres) Ghalia Benali ga ik tijdens een residentie alvast aan nieuw materiaal werken. Ook zij brengt altijd interessante muzikanten mee.’
Maar eerst ligt de focus op consort spelen met drie andere gambisten in Vilvoorde. ‘Dat blijft speciaal. Iedereen speelt hetzelfde instrument en iedere stem is dus gelijkwaardig. In feite vorm je samen één klanklichaam en zet je je voortdurend in om het totaalgeluid beter te maken. Ik vind dat heel democratisch omdat niemand de leiding neemt. Misschien stemt dat wel overeen met de ideale samenleving die ik voor ogen heb?’
