WO ● 6 MEI ● 20.00
Lezing over het Midden-Oosten
Jens Franssen
Sint-Pieters-Leeuw, Landhuis De Viron, info en tickets
6 TOT 27 MEI
Echo's van Gaza, een regio in beweging
Simon Clement
Wemmel, GC de Zandloper, info en tickets
Door de oorlogen en conflicten in Palestina, Iran, Libanon, Syrië en Jemen is het Midden-Oosten dagelijks in het nieuws. De komende weken is er gelegenheid om dieper in te gaan op de situatie. Zo stelt conflictfotograaf Simon Clement in mei tentoon in de Zandloper in Wemmel, naar aanleiding van de oorlog in Gaza. Clement reisde sinds oktober 2023 regelmatig naar het Midden-Oosten om de gevolgen van de oorlog in de hele regio te documenteren.
In Landhuis De Viron in Sint-Pieters-Leeuw geeft VRT-journalist Jens Franssen (zie foto boven) dan weer zijn visie op de zaken. Franssen werkt al meer dan 20 jaar bij de nieuwsdienst van de vrt. Hij volgt de situatie in het Midden-Oosten, de Arabische Wereld en Zuid-Azië op de voet. Daarnaast is hij ook defensiespecialist, gastdocent aan gereputeerde instellingen zoals de Koninklijke Militaire Hogeschool, en - samen met luitenant-generaal - Marc Thys auteur van het boek Vrede in tijden van oorlog.
Nooit rustig
Franssen weet als geen ander dat het in het Midden-Oosten eigenlijk nooit volledig rustig is geweest. ‘We hebben de lange periode gekend van het nationalistische Arabisme, met leiders als Moammar Khadaffi in Libië, de familie Assad in Syrië en Hosni Moebarak in Egypte. Dat soort regimes gaven de indruk van stabiliteit en rust, maar ook de afgelopen decennia waren er al grote strubbelingen. Denk maar aan de langdurige oorlog tussen Iran en Irak, toen de Straat van Hormuz in 1987 trouwens al eens een tijd werd geblokkeerd. België nam toen samen met andere landen deel aan de militaire operatie Octopus.’
Het bredere plaatje
Tijdens de lezing van Franssen kunnen we terecht voor het bredere plaatje bij de alledaagse actualiteit. ‘Het is goed om wat afstand te nemen en te kijken wat de grote bewegingen zijn achter die vaak verwarrende gebeurtenissen. Eén van die grote bewegingen gaat over de positie van de Verenigde Staten, waarmee de relatie van Europa niet meer dezelfde is als vroeger. Daarnaast speelt een nieuwe visie op veiligheid. Vroeger hing het verdedigen van de eigen welvaart samen met het verdedigen van het eigen grondgebied. Dat territorialiteitsbeginsel heeft plaatsgemaakt voor wat in het Engels flow security wordt genoemd. We zijn afhankelijk van stromen. Stromen van goederen, van energie als olie en gas, maar ook financiële stromen, stromen van mensen, en datastromen. Veiligheid gaat vandaag over het vrijwaren van dat weefsel, en niet meer alleen van het eigen grondgebied.’
Ook wat betreft onze visie op oorlog en vrede kan Franssen ons bijspijkeren. ‘Vrede is meer dan de afwezigheid van oorlog. Als je echt vrede wil handhaven, heb je daar moed, inzicht en machtsmiddelen voor nodig. En machtsmiddelen draaien dan weer om meer dan defensie alleen. Ook dat zal ik in Sint-Pieters-Leeuw toelichten. Ik zal daarbij teruggrijpen naar de oude Belgische politicus Paul Henri Spaak, die mee aan de basis lag van de Europese Unie en naar een andere Belgische premier Pierre Harmel, die eind jaren 60 als minister van Buitenlandse Zaken vooral bekend werd voor zijn Harmel-doctrine. Ook hij wist dat vrede en welvaart om meer vroeg dan afschrikking alleen. We moeten ook onderzoeken wie wij zijn en wat wij willen, en op basis daarvan de omstandigheden creëren om elkaar tegemoet te kunnen komen.’
