Indrukwekkend gebied aan de rand van het Zoniënwoud

Het is ronduit indrukwekkend dat kloosterlingen meer dan zeshonderd vijftig jaar geleden de bijzondere waterhuishouding/hydrografie van dit gebied helemaal naar hun hand hebben gezet. Daar hebben ze alles samen vele eeuwen over gedaan, maar ze deden geweldig hun voordeel met de onder- en bovengrondse waterlagen die hier tot op vandaag aanwezig zijn.

Ze leidden het water van bronnen en de Roodkloosterbeek af naar het sanitair en de verbruikslokalen van hun uit lokale zandsteen opgetrokken verblijven. De oude steengroeves zorgden voor het hedendaagse reliëf op de rechteroever van de beek. Het vele water diende om bier te brouwen, groenten te kweken en hun veestapel te onderhouden. Daartoe groeven ze vijftien vijvers, waarvan er vandaag jammer genoeg slechts vijf overblijven.

De kloosterlingen leefden volgens de regels van de heilige Augustinus, en bevonden zich gaandeweg aan de rand van het Zoniënwoud waar ze een bewogen geschiedenis schreven die goed is gedocumenteerd.

Kroonjuweel

De volledige historische site is sinds 1992 eigendom van het Brussels Gewest, en het beheer is in de goede handen van Leefmilieu Brussel. Ze is zeer goed toegankelijk door het uitgebreide en goed onderhouden padennetwerk, en er zijn verschillende interessante parken in de buurt. Naar mijn smaak is de Tuin Jean Massart daarvan veruit de meest interessante. Hij sluit bovendien naadloos aan bij de site van het Rood Klooster.

De Université Libre de Bruxelles (ULB) doet in de Tuin veel wetenschappelijk onderzoek op het vlak van hydrologie, vegetatie- en bodemkunde, terwijl de bezoekers zich vergapen aan de vele Brabantse biotopen die er liggen uitgestald. Deze maand is zowat de beste periode waarin je het gebied kan bezoeken omdat de lenteflora en -fauna een prominente plaats krijgen. Het zou zonde zijn niet van de gelegenheid gebruik te maken om dit kroonjuweel te bezoeken.

De maand mei is de beste periode waarin je het gebied kan bezoeken omdat de lenteflora en -fauna een prominente plaats krijgen.
Natuurkenner Herman Dierickx

Specifieke bodem

Als je een goed zicht wil krijgen op de natuurlijke rijkdommen van het volledige gebied volg je de Roodkloosterbeek best vanaf de Keizersbron tot de monding in de Woluwe ter hoogte van het Bergojepark. Inderdaad, slechts weinigen denken eraan dat heel dit gebied deel uitmaakt van het Woluwebekken, dat internationaal respect geniet omwille van de zuiverheid van het water. Daarmee ligt het mijlen voor op de Woluwevallei op Vlaams grondgebied, die zich tussen het Brussels Gewest en Vilvoorde bevindt.

Eén van de uitzonderlijke troeven van het Rood Klooster is, behalve het reliëf en de hydrografie, de zeer specifieke bodemgesteldheid. Zonder in technische details te treden zijn de voornaamste gevolgen op biotisch vlak het naast elkaar bestaan van zure en kalkrijke leefgemeenschappen. Dat kan je heel concreet zien aan de plantengroei. Zo zie je bijvoorbeeld struikheide en valse salie (allebei zuurminnend) groeien naast duizendguldenkruid of ruig klokje (enigszins kalkminnend).

Door deze bijzondere bodemtoestand heb je eveneens verschillende bostypes, die volledig geënt zijn op die respectievelijk zure en kalkrijke zones. Zo’n duidelijke afscheiding kom je zeer weinig tegen in onze contreien. De uitlopers daarvan vind je wel nog terug in de aangrenzende Tuin Jean Massart. Wat een schouwspel!

Water trekt aan

Een site met water heeft altijd een bijzondere aantrekkingskracht op mens en natuur, en dat is hier niet anders. Als je daarbij nog geïnteresseerd bent in cultuur, architectuur en geschiedenis zit je meer dan gebeiteld met dit indrukwekkend onroerend patrimonium. Verwacht evenwel niet dat je de oorspronkelijke gebouwen uit lang vervlogen tijden zult zien.

Daarvoor is er te veel geplunderd en gebrand, waardoor in de loop der tijden veel herstellingen en wederopbouw is gebeurd. Toch blijven veel oude elementen tastbaar aanwezig, bijvoorbeeld in de persoon van schilder en broeder Hugo Van der Goes die hier in de 15e eeuw een aantal jaren verbleef. In de 16e eeuw zou Keizer Karel himself verschillende keren een bezoek hebben gebracht aan het Rood Klooster. Hij zou zelfs van het water uit de naar hem vernoemde bron hebben gedronken.

Zo kan je met het Rood Klooster alle kanten uit, de vele aspecten aan dit gebied zijn werkelijk ongezien. Vele mijmeringen kwamen in mij op tijdens de verkenning. De dag vloog voorbij omdat je ogen en tijd tekort komt om alles te verwerken. Hopelijk overkomt jou hetzelfde gevoel.

Aantal sterren ★★★★★

Troeven

- onvoorstelbare verscheidenheid en veelzijdigheid
- bijzonder reliëf en bodem
- prominente aanwezigheid van water
- makkelijk bereikbaar met het openbaar vervoer
- interessante parken in de buurt