Tot een twintigtal jaar geleden slingerde deze beek zich als een zwarte riool door bossen, velden en dorpskernen. Daar kwam verandering in toen Aquafin omstreeks 2005 begon aan het titanenwerk om overal zuiveringsinfrastructuur te bouwen. Een groot deel van dat werk is intussen gebeurd, en daarmee is de huidige waterkwaliteit aardig verbeterd. Toch is er nog een lange weg te gaan, want er moet nog steeds heel wat huishoudelijk afvalwater worden afgekoppeld, en de stikstof- en pesticidenvervuiling vanuit het landbouwgebied laat nog steeds te wensen over.
Het mooiste traject loopt vanaf de dorpskern van Wemmel tot de monding in het Zeekanaal. Grote delen van de vallei zijn ingericht met smalle bosstroken en graslanden. Na de dorpskern van Grimbergen begeleiden een tiental oude en nieuwe vijvers de Maalbeek. Een aanzienlijk deel van de vallei is in beheer van verschillende afdelingen van Natuurpunt, waarvan heel wat vrijwilligers en de ploeg van maatwerkbedrijf Kiemkracht de vele werkzaamheden het jaar rond voor hun rekening nemen.
Inrichtingsplan
De gemeenten Wemmel en Grimbergen investeren, samen met het Regionaal Landschap Brabantse Kouters, in infrastructuurprojecten zoals aan het vliegveld in Grimbergen (Oyenbrugpark). Het maakt deel uit van het inrichtingsplan Oostelijke Maalbeekvallei, dat zijn tweede fase ingaat. De Liermolen is nog in volle restauratie, maar tegen de zomer zouden wandelaars en passanten daar opnieuw welkom zijn. In Wemmel neemt de gemeente initiatieven die bijdragen aan de waterhuishouding door te zorgen voor een vertraagde afloop en infiltratie via wadi's.
Klinkt dit alles wat technisch? Welja, valleibeheer brengt een heleboel aspecten met zich mee, waar je als wandelaar niet direct aan denkt. Als je hier wandelt, hoef je dat trouwens ook niet te doen, genieten is het codewoord. Daarvoor heb je alvast mogelijkheden genoeg.
Het hele gebied is een hotspot van biodiversiteit, met veel soorten die houden van nattigheid. Dat gaat van de moesdistel en de bosbies, over de bever en de ijsvogel, tot bijna onooglijke zweefvliegen waarvan de larven de vochtige en watervolle biotopen opzoeken. Rond deze tijd van het jaar kan je ze allemaal in levende lijve zien als je de officiële Maalbeekwandeling volgt en je er oog voor hebt.
Waterverzamelplaats
Gaat je interesse breder dan de pure natuur, dan kom je vast ook aan je trekken in onder meer het Museum voor Oude Technieken (www.mot.be) of de opnieuw actieve Oyenbrugmolen (www.oyenbrugmolen.be). Als je eens een heel groot overstort van Aquafin wil zien dan ben je aan de Rijkenhoek/Lierbaan op de perfecte locatie. Deze nog jonge, enorme waterverzamelplaats is bedoeld als reservebekken bij zware regenval. Wanneer de watervloed uitzonderlijk groot is, loopt het over de keermuur die je vanop het brugje ziet. Dan gaat het ongezuiverd water rechtstreeks naar de Maalbeek een honderdtal meter verder stroomafwaarts. Bij normale tot zware regenval vult het bekken zich, en gaat het niet over die keermuur maar zal het ter plaatse verdampen en infiltreren. Dan komt het vervuilde water niet in de beek terecht, maar bouwt het slib op dat daarna geruimd wordt. Zo blijft de Maalbeek langer beschermd tegen vervuiling.
Lintbos
De kans is groot dat het nabije Lintbos je aanspreekt voor een wandeling. Doen! Van daaruit heb je nog een verbinding naar het recent aangelegde Oyenbrugpark met zijn poelen en swales om de omgeving te beschermen tegen wateroverlast bij zware regenval. Mocht dit allemaal wat abstract klinken, dan is er maar één boodschap: zelf gaan kijken. Dan zie je meteen of je belastinggeld nuttig wordt gebruikt.
Aantal sterren ★★★★☆
Troeven
- de variatie aan leefgebieden
- de fijne wandelroute die tot het nabijgelegen Lintbos en het Oyenbrugpark loopt
- de combinatie natuur-cultuur
- heel wat horeca onderweg
- redelijk goed bereikbaar met het openbaar vervoer
Minpunten
- de soms smalle wandelroute loopt dikwijls samen met de fietsroute
- je passeert nogal wat auto’s onderweg
- de vallei is verre van intact door de aanwezigheid van kruisende banen
- onoordeelkundig behandelde bos- en graslandpercelen
- nogal wat koterijen
