Bibliothecaris Sofie Van den bergh beschouwt de bib als een open huis, een gezellige leefruimte waar de bezoeker zichzelf kan zijn, rustig de krant kan lezen, aan activiteiten kan deelnemen en andere mensen kan ontmoeten bij een kopje koffie.
‘De focus van onze bibliotheek ligt uiteraard op de leesbevordering van zoveel mogelijk mensen die we in contact brengen met boeken en nuttige informatie, maar de bibliotheek behelst tegenwoordig veel meer dan boeken ontlenen en rustig in een stil hoekje lezen’, zegt Van den bergh. Tijdens het interview en bij de rondleiding wijst de bibliothecaris op de vele initiatieven om de bibliotheek toegankelijker te maken.
Huiskamergevoel
‘Zo hebben we het aantal boekenrekken verminderd om meer open ruimte te scheppen. In verschillende hoekjes maken we gebruik van warm hout, zoals een houten tribune in de jeugdafdeling, en plaatsten enkele vintage meubeltjes. Dat alles om het huiskamergevoel te bevorderen. Naast de leestafel staat een grote machine waar je gratis chocolademelk, koffie of thee kunt drinken. Er zijn mensen die krap wonen en het financieel moeilijk hebben. Zij kunnen zich hier opwarmen en iets warms drinken. Iedereen is welkom. Als bibliotheekgebruiker hoef je geen lidgeld te betalen. Ook het reserveren van boeken is gratis. Dit systeem geldt immers voor alle bibliotheken van het Nederlandstalige netwerk in Brussel. Alleen wie laattijdig een boek inlevert, krijgt alsnog een boete. Voor het gebruik van een computer dien je evenmin lid te zijn en hoef je ook niet te reserveren.’
‘Om hier te studeren, hoef je geen lid te zijn en evenmin online te reserveren. Wel moeten studenten zich in de examenperiode aanmelden aan de balie om een plaatsje te krijgen. Zo proberen we tijdens die drukke periode de rust een beetje te bewaren. Voor een grote groep kunnen we de ruimte in de bibliotheek makkelijk aanpassen, omdat alle boekenrekken op wielen staan. Van de flexibele herinrichting maakten we ook handig gebruik bij de organisatie van het Guinness Wereldrecord meertalig voorlezen in 2023. Het jeugdboek Meneer René werd in meer dan 65 talen voorgelezen. Elke voorlezer las één zin voor, vertaald in een andere taal. Per taal zat er ook minstens één iemand in het publiek die officieel moest bevestigen dat er effectief in die taal werd voorgelezen. Er waren bij de verbreking van dat wereldrecord meer dan tweehonderd aanwezigen’, vertelt Van den bergh enthousiast.
Meertalig publiek
‘We doen er alles aan om een meertalig publiek te bereiken. Dit komt al tot uiting in onze bibliotheekcollectie. Zo zijn er de prentenboeken in 33 verschillende talen en sedert een vijftal jaar beschikken we over een Bulgaarse collectie, zowel voor kinderen als volwassenen. De Bulgaarse gemeenschap organiseert verschillende activiteiten in de bibliotheek. Sinds een paar jaar hebben we eveneens een Turkse collectie en recent verzorgden twee Turkse jeugdauteurs een workshop. Deze activiteiten richten zich in de eerste plaats tot de Bulgaarse of Turkse gemeenschap, maar we proberen ook steeds niet-Bulgaren en niet-Turken te bereiken, door bijvoorbeeld voor een tolk te zorgen.’
Een heus succes is het taalhartjesteam, bestaande uit meertalige vrijwilligers die in maar liefst 45 talen voorlezen in de bib, de scholen en de kinderdagverblijven. De afgelopen drie jaar organiseerden we Taalhartjesdag, een feest van de meertaligheid, in samenwerking met onze buren: de Franstalige bibliotheek Sésame en de spelletjesbibliotheek Ludothèque.
In onze bib huist een spelletjesclub voor volwassenen en er zijn spelletjesnamiddagen voor kinderen. Met die verscheidenheid aan activiteiten proberen we de drempel tot de bibliotheek te verlagen. Om een nieuw publiek aan te spreken, verlaten we geregeld de eigen vertrouwde plek en werken we met partners samen. Met de elektrische bakfiets doen we scholen en crèches aan. In de acht kinderdagverblijven van Schaarbeek plaatsten we een passage bibliotheek, een mooi meubel op maat van de crèche waar ouders boekjes kunnen meenemen. In de zomermaanden nemen we deel aan het initiatief Open Tuin van het gemeenschapscentrum De Kriekelaar waar we met onze boeken-box staan en voorleesmomenten organiseren.’
De bibliotheek als derde plek waar iedereen zich thuis voelt en aan tal van initiatieven kan deelnemen.
Veilige haven
‘We bestudeerden de cijfers over de evolutie van de bevolking in de gemeente en gingen daarover in gesprek met onze partners. Daaruit blijkt de toename van het aantal mensen die het om heel uiteenlopende redenen erg moeilijk heeft, zoals digitalisering, psychische problemen en armoede. Met die gegevens hielden we dit jaar van maart tot september een grote bevraging bij burgers en konden zo achterhalen wat zij belangrijk vinden. Daaruit kwam de nood aan een veilige en tevens ook meer groene, openbare ruimte naar boven.’
Van den bergh stelt dat de aandacht voor de bibliotheek als een veilige, aangename derde plek al een speerpunt in het vorige lokaal cultureel beleidsplan was en dat de bibliotheek daar nog sterker wil op inzetten in het nieuwe lokaal cultuurbeleidsplan van de gemeente. ‘We maken dit samen op met onze partners, met name de gemeentelijke dienst cultuur en het gemeenschapscentrum De Kriekelaar.
De bibliotheek van Schaarbeek maakt deel uit van het netwerk van twintig Nederlandstalige bibliotheken van Brussel, die door de Vlaamse overheid worden gesubsidieerd. We maken ook gebruik van het eengemaakte bibliotheeksysteem van Cultuurconnect. Onze inspanningen zijn niet tevergeefs, want we krijgen meer bezoekers over de vloer en bereiken een meer divers publiek.’
