Dorent-Nelebroek ★★★★☆
Troeven
- Lijnvormige landschapselementen (hagen, beken, grachten, oude en nieuwe Zenne)
- Poelen
- Gevarieerde vegetatie
- Fijn wandelgebied en hondenlosloopweide
- Bereikbaarheid: autoparking en op één kilometer van treinstation Eppegem.
Na een strijd van omwonenden voor het behoud van de volledige natuurzone besliste de toenmalige Vlaamse regering om de peer in twee te doen: de helft zou natuurgebied blijven, de andere helft werd opgespoten tot wat nu het industriegebied Cargovil is. Het was één van de zovele legendarische compromissen waarvoor we tot ver buiten onze landsgrenzen bekend staan.
Een doorgedreven visie annex beheer liet lang op zich wachten, tot beheerder Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) een vijftal jaar geleden de als landschap beschermde groenzone inrichtte als volwaardig natuurgebied. Vandaag is het een fijn wandelgebied, waar wandelaars en ruiters grotendeels op hun eigen padennetwerk terecht kunnen.
Ingericht staat netjes
Een deel van het stort aan de noordelijke Zennemeander is intussen afgegraven, en de meander zelf grotendeels heringericht. De zuidelijke meander kan je vanaf het wandelpad in al zijn glorie bewonderen. Beide armen zijn niet aan de oude Zenne gekoppeld omdat de waterkwaliteit niet goed genoeg was, en omdat de geldende hydrologie te complex is.
Er is van de gelegenheid gebruik gemaakt om poelen te graven, een begrazingsblok en een hondenloopweide in te richten. Een deel van de oude graslanden is geënt met hooi van elders om de overbemeste vegetatie te verjongen en diversifiëren. Op het zuidelijkste perceel groeit inmiddels een keur aan planten, waar veel insecten op bezoek komen. Het doet wat denken aan de glorietijden van weleer. Die komen wellicht nooit meer terug. Daarvoor is er de jongste vijftig jaar te veel ingeboet op lucht-, water- en bodemkwaliteit.
Stekels en doornen
Het gebied is bekend om zijn uitgestrekt hagenpatroon. De soortensamenstelling uit de topjaren is redelijk drastisch veranderd, maar de huidige infrastructuur is er nog steeds eentje die onze aandacht waard is. Een aantal jaar geleden zorgden beide gemeenten en het Regionaal Landschap Brabantse Kouters voor heraanplantingen om de lijnvormige landschapselementen weer volledig te maken.
De drukke paardenbegrazing van de manege is al een tijdje teruggeschroefd, wat leidde tot meer natuurlijke graslanden. De huidige natuurwaarden gaan er nog steeds op vooruit omdat de ontwikkeling niet wordt benadeeld door oneigenlijk gebruik zoals bijvoorbeeld overbegrazing, scheuren, loslopende honden e.d.
Het gebied is bekend om zijn uitgestrekt hagenpatroon.
Loslopende honden waren decennia een plaag in dit niemandsland, maar sinds de herinrichting is dat veel verbeterd. Al schrokken we ons een hoedje wanneer plots drie tweevoeters en tien (!) grote, loslopende honden ons pad kruisten tijdens de verkenning. Er was geen lievemoederen aan: het trio vond dat ze het recht had om hun dieren alle vrijheid te geven. Ze sloegen al snel een agressieve toon aan en ik besloot om het niet te laten ontaarden. Het blijft zonde dat zo’n hardleerse mensen het fijne gevoel van nietsvermoedende wandelaars nog regelmatig verpesten.
Iconische plant
Hoe dan ook is dit soort kleinschalige landschappen zo typisch voor Vlaanderen, en bij inbreiding de Rand. Je vindt je nog heel wat variaties op dit thema, denk aan de Vogelzangbeek in Anderlecht, de Zuunvallei in Sint-Pieters-Leeuw of delen van de Zennevallei ten zuiden van Brussel. Maar het Dorent-Nelebroek steekt er uit wat betreft de ellenlange, al of niet gedoornde en gestekelde hagen. Daarom is het zo jammer dat een van de pronksoorten op dat vlak, de wegedoorn, al decennia verdwenen is uit het gebied. Verantwoorde herintroductie zou een mooi initiatief zijn. Hopelijk komt het er van.
Hét pronkstuk van het gebied is zonder twijfel de restpopulatie van de grote pimpernel, een iconische plant die zeldzaam is in Vlaanderen. Een deel van de herinrichtingswerken is erop gericht om de soort meer overlevingskansen te geven. Volledigheidshalve vermelden we nog de kamsalamander, waarvoor de Dorent een belangrijke stapsteen is in het regionaal leefgebied. Zo blijkt dat er veel pijlen op de Dorentboog zitten. De toekomst is gevrijwaard en verzekerd. Met zijn vijfenzeventig hectare blijft het een grote groene lap grond waar mens en natuur mooi samen sporen.
