Mattias De Craene & Black Koyo
Foyer Do Mundo
DI ● 19 MEI ● 20.00
Meise, GC De Muze van Meise, meer info en tickets
VR ● 12 JUN ● 20.15
Alsemberg, CC de Meent, meer info en tickets
Verbindende kracht
‘Gnawa-muziek begeestert mij al langer. Door naar Marokko te reizen, raakte ik helemaal in de ban’, zegt de saxofonist aan de vooravond van zijn tournee en albumrelease. ‘In kuststad Essaouira, die de grootste Gnawa-community heeft, trof mij de verbindende kracht en de openheid van de eeuwenoude, rituele muziek. Grappig genoeg kwam ik er daar achter dat de tweede grootste Gnawa-community ter wereld in Brussel zit.’ Hij vond er een klankbord in Bilali, die bruggen hielp bouwen tussen de Westerse en de Arabische muzikale wereld.
‘De Gnawa-cultuur bestaat uit drie onderdelen. Er is de muziek, opgewekt met snaar- en percussie-instrumenten, de door poëtische teksten gedomineerde traditionele zang en de dans. Metalen castagnette-achtige qraquebs en luitachtige guimbri’s domineren het geluid, maar soms gebuikt men het slaginstrument tbel of een ouija, de vrouwelijke tegenhanger van de guimbri.’ Die klinkt wat hoger en is te horen op de eerste track van de plaat die De Craene met Black Koyo opnam in zijn studio in Gent.
In kuststad Essaouira, die de grootste Gnawa-community heeft, trof mij de verbindende kracht en de openheid van de eeuwenoude, rituele muziek. De tweede grootste Gnawa-community ter wereld bevindt zich in Brussel.
Saxofonist Mattias De Craene
Verdieping
‘Omdat het repertoire Gnawa-traditionals gigantisch is, was het een proces van lange adem. Meestal speelde Hicham iets voor en pikte ik daarop in. Die opnames heb ik verfijnd en aangevuld met veldopnames en elektronica, zoals op Bridge of Dust en Air, een collage van klanken die ik onderweg verzamelde. De grootste uitdaging was misschien om de qraquebs apart op te nemen. Normaal hoor je die altijd samen met de zang en de guimbri. In Essaouira snapte men niet dat het ook apart kon. De westerse benadering is zo anders. Daarom was die muzikale verdieping met Hicham essentieel. Tussen twee culturen in begreep hij waar ik naar op zoek was.’
‘De muzikanten en zangers van Black Koyo hebben toen ik het moeilijk had hun hart, muziek en cultuur helemaal opengezet. Onze babbels in de studio deden deugd, ook omdat ik besefte dat we ondanks onze verschillen op zoek waren naar hetzelfde. Door corona is mijn leven verandert in zoverre dat ik me tot op vandaag afvraag wat er met mijn lichaam is gebeurd. Ik heb veel artistieke praktijken moeten loslaten. Het was zoeken naar balans en zij hebben mij geholpen.’
Vrije zoektocht
‘Afscheid nemen van Nordmann was lastig, maar onafwendbaar’, klinkt het. ‘Logisch, de band wou vooruit en was al zo lang op mij aan het wachten. Ik heb de knoop doorgehakt en gezegd: begin maar aan die nieuwe plaat zonder mij. Dat heeft mij wat vrijheid gegeven om te focussen op waar ik nu bezig ben. Tegelijk was ik uitgekeken op het vaste stramien van plaat maken, promotie, concerten spelen.'
'Tijd om mij te heroriënteren. Soms vraag ik me zelfs af of ik wel een podium nodig heb. Het psycho-spirituele, het ontluiken van bewustzijn… - dingen waar ik altijd mee bezig ben geweest - kunnen op veel manieren vorm krijgen. Muziek maken, was mijn job; nu is het een vrije zoektocht. Hoe rijm ik het sluimerende efficiëntie-denken in het culturele veld en dit kapitalistische, snelle bestaan zo zinvol mogelijk met mijn leven?’
Collectief geheugen
De Craene probeerde het door een nieuwe soundtrack te schrijven bij de cultfilm Holy Mountain van de Mexicaanse regisseur Alejandro Jodorowsky. En onlangs verbleef hij als fotograaf een maand in IJsland voor het Art/Eart-project rond gletsjergeheugen, een collectief geheugen dat aan een zot tempo wegsmelt. Het leverde hem zijn eerste beeldend werk op. ‘Noem de brug tussen (klimaat)wetenschap en kunst een manier om mijn innerlijke wereld en de connectie tussen ons als mens met de natuur scherper te stellen.’
Hij denkt dat meer mensen zich verloren voelen en heil zoeken bij elkaar. ‘Cultuur kan een balsem zijn voor de ziel, al wordt dat nu niet echt gestimuleerd door de overheid. Ik besef dat ik dan nog in een luxepositie zit, met Jazzlab en Nona die hun schouders onder mijn Gnawa-project hebben gezet. Ik heb het ook lastig met de wereld die ons steeds verder wegduwt van onze essentie.’ In zijn geval gelukkig opnieuw naar die essentie, richting Marokko, waar nog ruimte is voor mystiek en de poëzie van het leven.’
