DI ● 23 JUN ● 20.00
Gioia Mia
Grimbergen, CC Strombeek, meer info en tickets
Jullie stuurden me naar de Middeleeuwen!’ Die niet mis te verstane boodschap heeft de jonge Nico, het hoofdpersonage in Gioia Mia, klaar voor zijn ouders. Zij hebben hem afgezet bij zijn strikte en katholieke groottante Gela in Sicilië en dat zint hem allerminst.
Hij mist zijn vaste oppas, die jonger en veel toegeeflijker is. In het appartement van zijn oude, kinderloze tante vindt hij haast niets terug van het moderne leven dat hij gewoon is. Het ouderwetse behang, de alomtegenwoordige heiligenbeelden en het ontbreken van wifi: het leven lijkt hier wel te hebben stilgestaan, en lang niet alleen in de ogen van een jongen verknocht aan zijn smartphone. Als Gela die afpakt en verstopt lijkt het hek van de dam en een langdurige koude oorlog in de maak. Maar het tegendeel blijkt waar.
Na een tijdje te leven met de opgelegde vertraging groeien de tegenpolen naar elkaar toe en verminderen hun onderlinge irritaties. Aangemoedigd door de jonge Rosa begint hij zelfs mee te spelen met de buurtkinderen die hem eerst nog uitlachten.
Margherita Spampinato, die in Palermo woont maar wortels heeft in het landelijke Ragusa, verdient alle lof voor de manier waarop ze dat toenaderingsproces in beeld brengt en er in slaagt (generatie)verschillen te versmelten. Wat in het begin aanvoelt als een verbanning groeit uit tot een transformerende ervaring, voor zowel Nico als Gela, die net als de jongen kampt met een onuitgesproken verlieservaring.
De regisseur liet zich voor haar scenario inspireren door de verhalen van de nichten van haar eigen moeder en grootmoeder, en hun vrienden. Daaruit distilleerde ze verhaallijnen voor een coming-of-age film die vooral onderhuids effect ressorteert.
Doodgezwegen
Oude denkbeelden rijmen niet langer met een moderne tijd waarin een generatie de plak zwaait die ook door sociale media veel opener is over gevoelige thema’s die men vroeger doodzweeg. De benepenheid van het leven in een kleine, diepreligieus dorpsgemeenschap, met alle jaloezie en achterdocht van dien, wordt gecounterd door een boodschap van hoop en verbinding.
‘In een wereld vol vrouwen leert Nico wat men vroeger emotionele intelligentie noemde’, benadrukte Spampinato in interviews. ‘Hij komt terecht in een magische, bijgelovige wereld, waar hij geleidelijk aan, met de hulp van Rosa, die de liefde vertegenwoordigt, begint te begrijpen wat achter sommige symbolen schuilgaat.’
De film gaat op die manier evengoed over de kindertijd van de regisseur als over die van haar zoon die nu zowat de leeftijd heeft van het hoofdpersonage. Dat is volgens haar ook oud genoeg om aan te voelen wat generaties voor elkaar verzwegen. De nichten van haar grootmoeder waren immers koppels die hun liefde (voor elkaar) niet openlijk mochten beleven. ‘Als kind kon ik dat zien. Toen ik in hun wereld kwam, werd ik het licht in hun ogen, een reflectie van hun onvervulde kinderwens.’
Tijd als luxegoed
Dat trauma, waar Gela levenslang mee bleef zitten, wordt in de film verbonden met het trauma van een kind dat zijn vaste oppas verliest. Een trauma dat volgens Spampinato typerend is voor een samenleving waarin babysitters sleutelfiguren zijn omdat ouders de tijd niet hebben om voor hun kinderen te zorgen. Wetende dat tijd een luxegoed is, beleeft Nico zonder het daarom meteen te beseffen natuurlijk de tijd van zijn leven, zeker als op de drempel van de pubertijd een nieuwe vriendschap ontluikt. Het zijn thema’s waar Spampinato altijd al een boon voor had. Momenteel werkt ze aan een langspeelfilm die de overgangsfase tussen kindertijd en volwassenheid nog verder verkent.
Tijdens haar eigen middelbare schooltijd zag ze alle filmklassiekers. Bij Les Quatre Cents Coups van de Franse regisseur François Truffaut voelde ze zich voor het eerst verliefd, en de films van Roberto Rossellini en Ettore Scola maakten zo’n diepe indruk dat ze in hun voetsporen wilde treden. Haar twee kortfilms - Tommasina (2009) over een 90’er met Alzheimer en Segreti (2011) over een 9-jarig meisje - sloten al aan bij dit langspeelfilmdebuut dat bij pers en publiek meteen aansloeg.
Recent nog ontving Spampinato in Cannes samen met Hollywood-ster Julianne Moore de Woman in Motion Awards, die elk jaar een opkomend talent en een vaste waarde bekroont. Op het filmfestival van Locarno mocht ze naar huis met de speciale prijs van de jury en de beste vertolking. Die kwam op naam van Aurora Quattrocchi, die gestalte gaf aan Gela en net als de jonge acteur Marco Fiore geroemd werd voor haar natuurlijke acteerprestatie.
