Stefaan Van Brabandt zet ons de laatste jaren aan het denken met zijn theaterstukken over filosofen als Socrates, Marx, Spinoza, Sartre & de Beauvoir, en zeer binnenkort Schopenhauer. Maar Van Brabandt schrijft ook andere stukken, vaak in opdracht.
Zo is De Miskenden - voor het Mechelse gezelschap Lazarus - een dialoog tussen de mislukte kunstenaar Kris D’Hondt (gespeeld door Greg Timmermans) en diens oud-docent Mark Vanneste (Günther Lesage). Zij proberen hun teleurstelling in de kunstwereld door te spoelen met subtiele en minder subtiele steken en tirades over de middelmatigheid, de lelijkheid, de domheid en het middenklassegeleuter van Klaragepensioneerden, cultuursnobs, mediapatsers en showbizzproleten.
Samen klagen kan deugd doen
Het idee van twee miskenden uit de kunstwereld die zich samen eens voluit ergeren had ik al een tijdje’, schetst Van Brabandt zijn uitgangspunten. ‘Daarnaast is het feit dat je je verdriet, teleurstellingen, maar ook je hoop en je dromen kan delen, de basis van een hechte vriendschap. Samen klagen kan deugd doen. En dat beklag over de kunstwereld is natuurlijk geen echte afrekening, maar juist een uiting van liefde voor de kunst. Die liefde verklaart waarom de twee zo kwaad zijn dat de kunstwereld hen niet erkent, en niet waarmaakt waar zij als kind, als jongere, of als aspirant-kunstenaar van gedroomd hadden. De realiteit dat het ook in de kunsten uiteindelijk vaak eerder over netwerking en marketing gaat dan over talent en artistieke kwaliteit komt hard binnen.’
Kleinmenselijke mechanismen
Het stuk lacht dus niet met de mislukking van de miskenden. Van Brabandt: ‘Integendeel. Ik vind dat zij een punt hebben. Je hoopt als artiest iets bijzonders te kunnen communiceren, of in een wereld van verwante zielen terecht te komen. Sommigen vluchtten zelfs in de kunst omdat ze de realiteit niet aankonden, of ordinair of gemeen vonden. En dan stel je vast dat in die kunstwereld, die een bepaalde morele superioriteit uitstraalt, dezelfde kleinmenselijke mechanismen spelen.’
Wat als de werkelijkheid tegenvalt?
Is deze zelfkritiek in het theater toch geen linke boel, aangezien de kunsten sowieso al veel te verduren krijgen vanuit een bepaalde politieke hoek? Van Brabandt bekijkt het niet op die manier. ‘Dit is geen nestbevuiling of ideologische aanval. Het gaat ook over meer dan alleen de arena van de kunstwereld. Ook in de academische, media- of perswereld draait het soms eerder om concurrentie, clickbaits of bedrijfseconomische principes. Ook in die sectoren wordt veel geklaagd door de mensen die er niet meer kunnen doen waarvoor ze er ooit mee begonnen waren. Op een existentieel niveau gaat dit ook over eenzaamheid. We hebben allemaal onze dromen en verwachtingen gehad van het leven. Hoe ga je er dan mee om als de werkelijkheid tegenvalt?’ Zoals het stuk op zichzelf demonstreert, kunnen kunst en vriendschap dan juist een reddingsboei zijn.
De Miskenden
Lazarus/Stefaan Van Brabandt
ZA ● 17 JAN ● 20.15
Beersel, CC De Meent, 02 359 16 00
Meer info en tickets.
